Pamflet, co to jest?

W poprzednim poście gdzie wyjaśniałam czym jest paszkwil, wspomniałam o Pamflecie jako jego odmianie.

Z angielskiego pamphlet, czyli broszura, krótka rozprawa na jakiś temat. Nazwa wywodząca się od imienia Pasquino. Szewca, przed którego domem znajdował się posąg, na który w dniu św. Marka wieszano paszkwile.

Co to jest pamflet?

Ze względu na formę literacką dzieli się je na literackie (satyra, fraszka, komedia) i publicystyczne (felieton, recenzja). Również publikowane są anonimowo, zmierzając do ośmieszenia, wyszydzenia osoby lub instytucji, imiennie (podając jej dane, znane określenia) lub aluzyjnie (podając przezwiska, określenia jej cech charakterystycznych, stanowiska). Posługuje się satyrą, wyolbrzymieniem i ekspresyjną retoryką. Jego tematyka dotyczy najczęściej spraw politycznych, obyczajowych i religijnych.

Przyjmuje się, że jest pamflet w przeciwieństwie do paszkwila mieści się w granicach dobrego smaku, formy literackiej.

W XVIII w. nastąpił szybki rozwój form pamfletowych, mimo jej negatywnego odbioru. Dzieli się je na dwa najbardziej znane:

  • sylwowy – wypowiedzi szlachty wrogo nastawionej do dworu królewskiego i reform ustroju państwa; stosowano często retorykę, która nierzadko zbliżała się do wypowiedzi wulgarnych.
  • obyczajowy – wypowiedzi dworzan królewskich, swego rodzaju odwet na satyrę barską (pamflet sylwowy).