Stańczyk, Jana Matejki c.d.

Ten niepokój pojawiający się na twarzy mężczyzny przy opuszczonej głowie wskazuje na przewidywanie smutnych losów Ojczyzny. Jego splecione ręce wyrażają powagę sytuacji, jak i dezaprobatę w postępowaniu władców.

Widoczna za oknem spadająca kometa jest symbolem zniszczenia Polski.

Na stole przy oknie leży list z widoczną datą 1514 i nazwą Smoleńsk. Donosi on o utracie Smoleńska przez Rzeczpospolitą, który został podbity Polsce przez Rosję.

Błazen w twórczości Matejki był przedstawiany kilkukrotnie, np. w obrazach Hołd pruski, Zawieszenie dzwonu Zygmunta. Przy każdym przedstawieniu Stańczyka konsekwentnie malował swoją twarz.

Obraz został wywieziony do ZSRR w 1944r. i przywrócony Polsce dopiero w 1956 roku.